بیمه شخص ثالث اتومبیل

پرکاربردترین بیمه در زندگی روزمره شهروندان ایرانی بیمه شخص ثالث اتومبیل است. به دلیل اجباری بودن این بیمه در کشور ما، تقریباً تمامی افراد با آن آشنایی اندکی دارند. اما این بیمه دارای جزئیاتی است که هر ساله توسط بیمه مرکزی مورد تغییراتی نیز قرار میگیرد.

در این مطلب قصد داریم شما را با مفاهیم اولیه بیمه شخص ثالث اتومبیل آشنا سازیم. در مطالب آتی سایت «نوینی باش» با جزئیات بیشتری در خصوص قوانین بیمه شخص ثالث اتومبیل آشنا خواهید شد.

بیمه شخص ثالث اتومبیل چیست؟

بیمه شخص ثالث اتومبیل، یکی از انواع بیمه است که داشتن آن برای تمامی دارندگان وسایل مقلیه موتوری در ایران الزامی است. کلیه دارندگان وسایل نقلیه موتوری، مکلف به داشتن این بیمه هستند. دارندگان وسایل نقلیه ممکن است اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند. بیمه شخص ثالث، وسیله نقلیه شما را در قبال خسارات بدنی و مالی بیمه می کند. خسارات مالی و بدنی تحت پوشش این بیمه، باید در اثر حوادثی که وسیله نقلیه مذکور موجب آن شده است، به وجود آمده باشند.

بیمه نامه شخص ثالث اتومبیل می تواند توسط دارنده و مالک وسیله نقلیه یا توسط راننده و متصرف آن صادر شود.

حداقل مبلغ بیمه شخص ثالث اتومبیل، معادل حداقل ریالی دیه یک مرد مسلمان در ماههای حرام است. این مبلغ در سال 1400، 6.400.000.000 ریال معادل 640 میلیون تومان است. این مبلغ، در ابتدای هر سال، توسط بیمه مرکزی تعیین می شود. در گذشته دارنده بیمه موظف به اخذ الحاقیه در صورت افزایش دیه در سالهای بعد بود. اما اکنون و مطابق قانون جدید، بیمه گذار ملزم به اخذ الحاقیه نیست.

حداقل مبلغ بیمه در بخش خسارات مالی، معادل دو و نیم درصد (2.5%) تعهدات بدنی است. بیمه گذار می تواند برای جبران خسارتهای مالی بیش از حداقل مزبور، در زمان صدور بیمه نامه یا پس از آن، بیمه تکمیلی اخذ کند.

خسارات تحت پوشش بیمه شخص ثالث اتومبیل

در بیمه شخص ثالث، خسارات بدنی و مالی وارد به اشخاص ثالث توسط وسیله نقلیه تحت پوشش قرار میگیرد. خسارات بدنی موضوع این بیمه، هر گونه دیه یا ارش ناشی از هر نوع صدمه به بدن مانند شکستگی، نقص عضو و از کارافتادگی عضو اعم از جزئی یا کلی، موقت یا دائم، دیه فوت و هزینه معالجه را شامل میشود.

خسارات مالی موضوع بیمه شخص ثالث، زیانهایی را که به سبب حوادث مشمول بیمه به اموال شخص ثالث وارد شود، شامل میشود. حوادث تحت پوشش بیمه نامه، هر گونه سانحه ناشی از وسایل نقلیه و محمولات آنها از قبیل تصادمريال تصادف، سقوط، واژگونی، آتش سوزی و یا انفجار یا هر نوع سانحه ناشی از وسایل نقلیه بر اثر حوادث غیرمترقبه میباشد.

شخص ثالث در موضوع این بیمه، هر فردی است که به سبب حوادث موضوع بیمه، دچار خسارات بدنی یا مالی شود. شخص ثالث، تمامی افراد را به جز راننده و مقصر حادثه شامل می شود.

بیمه شخص راننده

در کشور ایران، تمامی دارندگان وسایل نقلیه موتوری، موظف هستند به همراه بیمه شخص ثالث، بیمه حوادث راننده را نیز تهیه کنند. بیمه حوادث راننده، خسارتهای بدنی وارد شده به راننده مسبب حادثه را تحت پوشش قرار میدهد. حداقل مبلغ این بیمه، به میزان دیه مرد مسلمان در ماه غیر حرام است.

مبنای محاسبه میزان خسارت قابل پرداخت به راننده مسبب حادثه، معادل دیه فوت یا دیه و یا ارش جرح در فرض ورود خسارت بدنی به مرد مسلمان در ماه غیر حرام است.

تخفیف در بیمه شخص ثالث

در گذشته، شرکتهای بیمه، در ارائه تخفیف به بیمه گذاران خود دارای اختیارات بیشتری بودند. از سال 1395، با تغییراتی که در قانون بیمه شخص ثالث ایجاد شد، ارائه تخفیف در بیمه نامه شخص ثالث، کاملا مقید به محدودیتهایی خاص شد. دیگر شرکتهای بیمه مانند گذشته، امکان ارائه تخفیف به مشتریان خود را ندارند.

حداکثر تخفیفی که شرکتهای بیمه، مجاز به ارائه آن به بیمه گذاران بیمه شخص ثالث خود هستند، 2.5% است. شرکتهای بیمه، برای ارائه تخفیف بیش از 2.5%، باید در هر مورد، مجوزهای لازم را در موارد خاص با ارائه دلایل کافی از بیمه مرکزی اخذ نمایند.

تنها تخفیف دیگری که برای بیمه های شخص ثالث، قابل ارائه است، تخفیف عدم خسارت است. تخفیف عدم خسارت در قانون جدید بیمه شخص ثالث، به صورت پلکانی و تا چهارده سال محاسبه میشود. بر اساس این قانون، تخفیف عدم خسارت برای هر سال 5% مبلغ حق بیمه است. بر این اساس، حداکثر مبلغ تخفیف قابل اعمال در بیمه شخص ثالث اتومبیل، برای سال چهاردهم به بعد و معادل 70% است.

آیا تخفیفات در صورت داشتن خسارت از بین می رود؟

در گذشته، تخفیفات بیمه شخص ثالث تا سال هشتم، به حداکثر خود یعنی 70% میرسید. اما در مقابل، با هر بار خسارت، اعم از مالی یا بدنی، تمام تخفیفات بیمه شخص ثالث از بین می رفت. در حقیقت تنها با یک بار خسارت، بیمه نامه شص ثالث بدون تخفیف عدم خسارت محسوب میشد.

اما اکنون همانگونه که در بالا اشاره شد، تخفیفات عدم خسارت، ظرف مدت 14 سال به حداکثر خود یعنی 70% میرسد. در مقابل، افراد دیگر با هر بار خسارت، تمام تخفیفات خود را از دست نخواهند داد. بلکه نحوه کاهش تخفیفات در صورت وقوع خسارت نیز مانند نحوه اعمال تخفیفات، پلکانی شده است.

در قانون جدید بیمه شخص ثالث، در صورت وقع خسارت مالی، برای بار اول تنها 20% از تخفیفات بیمه نامه از بین خواهد رفت. در خسارت دوم مالی، 30% تخفیفات از بین خواهد رفت. همچنین در خسارت سوم به بعد، تنها 40% از تخفیفات مالی بیمه نامه زایل خواهد شد.

همچنین در قانون جدید، میان خسارات بدنی و مالی در کاهش تخفیفات تفاوت اعمال شده است. بدین معنی که خسارت بدنی در مرتبه اول، با 30% کاهش تخفیف همراه خواهند بود. اگر برای بار دوم، خسارات بدنی به شخص ثالث وارد شود، 70% تخفیفات بیمه نامه از بین خواهد رفت. همچنین در سومین خسارت بدنی تمام تخفیفات بیمه نامه زایل خواهد شد و بیمه نامه دارای هیچگونه تخفیفی نخواهد بود.

آیا میان تخفیفات بیمه شخص ثالث و بیمه حوادث راننده تفاوتی وجود دارد؟

در اکثر شرکتهای بیمه، تخفیفات بیمه شخص ثالث و بیمه حوادث راننده با هم و بطور همزمان اعمال میشوند. اما در این مورد شرکتهای بیمه میتوانند تخفیفات این دو بیمه را از هم تفکیک نمایند. به عنوان مثال در برخی شرکتهای بیمه، نظیر بیمه آسیا و بیمه دانا در حال حاضر، تخفیفات عدم خسارت برای بیمه شخص ثالث و بیمه حوادث راننده بطور مجزا محاسبه میشوند. بدین معنی که در صورت وقوع خسارت برای شخص ثالث، بیمه حوادث راننده، همچنان از تمام تخفیفات عدم خسارت برخوردار خواهد بود.

انتقال تخفیف در بیمه شخص ثالث

در گذشته، در زمان انتقال خودرو به شخص جدید، تمامی تخفیفات بیمه ثالث نیز به مالک جدید منتقل میشد. اما اکنون در قانون بیمه شخص ثالث، تغییرات جدیدی اعمال شده است. با توجه به قانون جدید بیمه شخص ثالث وسایل نقلیه، تخفیفهای خودرو به مالک جدید منتقل نمی شود. در حقیقت با قانون جدید، بیمه شخص ثالث خودرو، راننده محور شده است.

با استناد به قانون جدید، فروشنده خودرو، میتواند تخفیفات بیمه شخص ثالث آن را به خودروی جدید خود منتقل کند. در صورت نداشتن خودروی جدید نیز فروشنده میتواند تخفیفات را بطور متوسط تا یک سال برای خود محفوظ نگاه دارد. همچنین فرد میتواند تخفیفات بیمه شخص ثالث خود را به بستگان درجه یک خود یعنی والدین، همسر و فرزندان نیز منتقل کند. در این اتتقال، حتماً باید کاربری هر دو خودرو یکسان باشد.

ثبت اطلاعات استفاده کنندگان از وسیله نقلیه

یکی از تغییراتی که در سال 1400، در قانون بیمه شخص ثالث وسایل نقلیه به وجود آمده است، این است که بیمه گذار موظف است هنگام صدور بیمه نامه، علاوه بر اطلاعات خود، اطلاعات گواهینامه تمام افرادی را که از خودرو استفاده می کنند نیز در بیمه نامه ثبت نماید.این اقدام برای بیمه گذار اجباری نیست.

در حقیقت بیمه گذار میتواند این اقدام را انجام دهد یا از آن امتناع کند. اما وقتی که در زمان وقوع خسارت، راننده فردی باشد که اطلاعات گواهینامه وی در بیمه نامه ثبت نشده است، خسارت بطور کامل پرداخت میشود. در نتیجه عدم رعایت این قانون موجب عدم پرداخت خسارت نخواهد شد.

رعایت این قانون، تنها موجب خواهد شد که تخفیفات بیمه ثالث برای تمام افرادی که به عنوان راننده در بیمه نامه ثبت شده اند، لحاظ گردد. در واقع با این قانون، تخفیفات هر بیمه نامه می تواند به بیش از یک نفر اختصاص یابد. بنابراین این قانون تنها یک مزیت را برای دارندگان وسایل نقلیه ایجاد خواهد کرد.

خودروی متعارف و نامتعارف چیست؟

در سالهای اخیر و پس از سال 1395، با تغییر قانون بیمه شخص ثالث، مفهوم جدیدی تحت عنوان خودروی متعارف و نامتعارف به قانون بیمه شخص ثالث اضافه شد. بر این اساس، خودروی متعارف به خودرویی گفته میشود که ارزش ریالی آن حداکثر نصف دیه ماه حرام در هر سال باشد. به عنوان مثال در سال 1400، خودروی متعارف، به خودرویی گفته میشود که قیمت آن زیر 3.200.000.000 ریال (320 میلیون تومان) باشد.

اگر خودروی زیان دیده، قیمتی بالاتر از این مبلغ داشته باشد، خودروی نامتعارف شناخته میشود. در این صورت خسارتی که به این خودرو وارد شده است، به نسبت خسارتی که به یک خودروی متعارف 320 میلیون تومانی وارد گردیده، ارزیابی شده و به همان میزان به زیان دیده پرداخت خواهد شد.

مابه التفاوت مبلغ پرداختی بیمه و خسارت وارد به خودروی نامتعارف، بر عهده مالک یا دارنده خودرو میباشد. این مابه التفاوت، میتواند به وسیله بیمه بدنه اتومبیل شخص زیان دیده پرداخت گردد. بنابراین، تهیه بیمه بدنه اتومبیل برای دارندگان خودروهای نامتعارف، با وجود این قانون ضروری به نظر میرسد.

آیا دیه زنان در بیمه شخص ثالث اتومبیل، نصف مردان است؟

در گذشته، به موجب قانون بیمه شخص ثالث، دیه زنانی که دچار خسارات بدنی در حوادث مربوط به وسایل نقلیه موتوری میشدند، نصف دیه مردان بود. در حقیقت اگر اتومبیلی به یک شخص ثالث خانم خسارتی وارد میکرد، خسارت وارده بر اساس دیه یک مرد مسلمان ارزیابی میشد و سپس نصف آن به زیان دیده پرداخت میشد.

اما در قانون جدید، تفاوتی در میزان پرداخت خسارت به خانمها و آقایان وجود ندارد. این بدان معنی نیست که دیه زن در قوانین ایرانبطور کلی برابر با مردان شده است. بلکه صرفاً در قانون بیمه شخص ثالث خودرو، این نقیص از طریق دیگری برطرف شده است. در قانون جدید، نیم دیگر خسارت که پیش از این پرداخت نمیشد، توسط صندوق خسارتهای بدنی به زیان دیده پرداخت میشود. در حقیقت هرچند، همچنان مبنای قانونی نصف بودن دیه بانوان حفظ شده است، اما مبلغی که در خسارات بیمه شخص ثالث وسایل نقلیه به زیان دیدگان خانم پرداخت میشود، با آقایان زیان دیده برابر خواهد بود.

فرانشیز چیست؟

در قانون بیمه شخص ثالث، مبلغی از هر خسارت وارد به اتومبیل زیان دیده، به عنوان فرانشیز در نظر گرفته میشود. فرانشیز در حقیقت، درصدی از خسارت وارد به اتومبیل زیان دیده است که شرکت بیمه گر، تعهدی در قبال پرداخت آن ندارد. پرداخت این بخش از خسارت بر عهده راننده مقصر است.

این قانون برای جلوگیری از تخلفات حادثه ساز رانندگان است. در حقیقت، با قرار دادن بخشی از خسارت بر عهده راننده مقصر، قانون گذار تلاش نموده است، موجب مراقبت بیشتر رانندگان برای جلوگیری از وقوع خسارت گردد. مبلغ فرانشیز در خسارت اول در هر سال بیمه ای، 10% کل مبلغ خسارت و در خسارت دوم به بعد 20% خواهد بود.

آیا پرداخت خسارت، منوط به ارائه کروکی است؟

بسیاری از افراد بر این تصور هستند که پرداخت خسارت در شرکتهای بیمه، در هر حادثه وسیله نقلیه، نیاز به ارائه کروکی دارد. مطابق قانون جدید بیمه شخص ثالث، حوادث ناشی از وسایل نقلیه که مبلغ خسارت آنها از حداقل پوششمالی خودرو کمتر باشد، نیازی به ارائه کروکی ندارند. تنها شرط لازم برای پرداخت خسارت این گونه حوادث، داشتن بیمه نامه شخص ثالث معتبر توسط هم مقصر و هم زیان دیده است.

مبلغ حداقل پوشش مالی در سال 1400، 160.000.000 ریال (16 میلیون تومان) است. در حقیقت در سال 1400، خسارتهایی که زیر مبلغ 16 میلیون تومان باشند، نیازی به ارائه کروکی ندارند. خسارت این گونه حوادث، بدون ارائه کروکی نیز توسط شرکتهای بیمه پرداخت خواهد شد.

اگر خودرو فاقد بیمه نامه باشد، آیا خسارت پرداخت میشود؟

بسیاری از افراد از این منظر دارای نگرانی هستند که اگر به وسیله خودرویی که فاقد بیمه نامه معتبر است، دچار خسارت بدنی شوند، پرداخت خسارت آنها با چه ضمانتی روبه رو خواهد بود؟

به موجب قانون جدید بیمه شخص ثالث، خسارات بدنی وارد به اشخاص ثالث، تحت هر شرایطی به طور کامل پرداخت خواهد شد. بدین معنی که در صورتی که خودروی مقصر فاقد بیمه نامه معتبر باشد و مقصر حادثه، توان پرداخت خسارت زیان دیده را نداشته باشد، خسارت زیان دیده، توسط صندوق تأمین خسارتهای بدنی پرداخت خواهد شد.

صندوق تأمین خسارتهای بدنی، به منظور حمایت از اشخاص، خسارت را در چنین مواردی پرداخت خواهد کرد. پس از پرداخت خسارت، صندوق تأمین خسارتهای بدنی، میتواند با طرح دعوی علیه راننده مقصر، مبلغ خسارت پرداختی را به گونه ای که در توان وی باشد، به تدریج از وی دریافت نماید.

همچنین در صورتی که وسیله نقلیه، فاقد بیمه نامه معتبر بوده و وسیله نقلیه با اذن مالک در اختیار راننده مسبب حادثه قرار گرفته باشد، در صورتی که مالک، شخص حقوقی باشد به جزای نقدی معادل 20% و در صورتی که مالک شخص حقیقی باشد، به جزای نقدی معادل 10% مجموع خسارات بدنی وارد شده به اشخاص ثالث محکوم خواهد شد.

صندوق تأمین خسارتهای بدنی، بدون اخذ تضمین از زیان دیده یا مقصر حادثه، خسارت زیان دیده را پرداخت خواهد کرد. لذا پرداخت خسارت زیان دیده، در هر صورت، در موعد مقرر و در اسرع وقت انجام خواهد شد.

خسارت سرنشینان خودروی مقصر

سرنشینان خودروی مقصر، به عنوان اشخاص ثالث شناخته میشوند. بنابراین تمامی خسارات وارد بر سرنشینان خودروی مقصر، توسط شرکت بیمه گر بیمه شخص ثالث خودرو پرداخت خواهد شد.

تعهد ریالی بیمه گر در قبال زیان دیدگان داخل وسیله نقلیه مسبب حادثه، برابر حاصل ضرب ظرفیت مجاز وسیله نقلیه در سقف تعهدات بدنی بیمه نامه است. در مواردی که به علت عدم رعایت ظرفیت مجاز وسیله نقلیه، مجموع خسارات بدنی زیان دیدگان وسیله نقلیه مقصر حادثه بیش از سقف مذکور باشد، مبلغ خسارت مورد تعهد بیمه گر به نسبت خسارت وارده به هر یک از زیان دیدگان بین آنان تقسیم خواهد شد. مابه التفاوت خسارت بدنی هر یک از زیان دیدگان توسط صندوق تأمین خسارتهای بدنی وفق مقررات مربوط و مطابق مقررات قانون بیمه شخص ثالث وسایل نقلیه موتوری بازیافت میشود.

میزان ظرفیت مجاز وسایل نقلیه با توجه به نوع و کاربری آنها تعیین میشود. این میزان ظرفیت در کارت مشخصات هر وسیله نقلیه درج شده است. در هر صورت، تعداد جنین و اطفال زیر دو سال داخل وسیله نقلیه به ظرفیت مجاز خودرو اضافه خواهد شد.

تعهد ریالی بیمه گر در قبال زیان دیدگان خارج از وسیله نقلیه مسبب حادثه، ده برابر سقف تعهدات بدنی بیمه نامه میباشد. در مواردی کخ مجموع خسارات بدنی زیان دیدگان خراج از وسیله نقلیه مسبب حادثه بیش از سقف مذکور باشد، مبلغ خسارت مورد تعهد بیمه گر به نسبت خسارات وارد شده به هر یک از زیان دیدگان، بین آنان تسهیم میشود. مابه التفاوت خسارت بدنی هر یک از زیان دیدگان توسط صندوق تأمین خسارتهای بدنی وفق مقررات مروبط پرداخت خواهد شد.

«نوینی باش»، پیشگام در ارائه کلیه خدمات بیمه ای

سایت «نوینی باش»، نماینده رسمی ارائه خدمات بیمه ای بیمه نوین است. این سایت با در اختیار داشتن مجموعه ای از بهترین و مجرب ترین کارشناسان بیمه ای، تمامی خدمات بیمه ای را به مشتریان ارائه می کند.

با «نوینی باش» می توانید بهترین خدمات بیمه ای را در کوتاه ترین زمان ممکن دریافت کنید. همچنین «نوینی باش»، نماینده رسمی شرکت بیمه نوین، آماده ارائه کلیه خدمات بیمه ای به صورت آنلاین و مشاوره رایگان به شما خواهد بود.

«نوینی باش»، تضمین کننده آرامش و امنیت شما و سرمایه های شماست.