بیمه عمر یک بازی برد-برد

بیشتر مردم بیمه را فقط در بیمه های درمانی و شخص ثالث یا بیمه تأمین اجتماعی خلاصه می کنند. همچنان نقش مهم و حیاتی بیمه عمر در جامعه ایران تا اندازه بسیار زیادی ناشناخته است.

باید به یاد داشت که بیمه یکی از مهمترین ارکان توسعه اقتصادی کشورها است. در کشورهایی که تنوع و ریسک آنها زیاد است، بیمه به عنوان ابزاری مناسب برای مدیریت ریسک بنگاهها و فعالان اقتصادی شناخته می شود. در این مطلب قصد داریم به اهمیت بیمه های عمر و ارزش آنها برای خانوارهای ایرانی و نیز برای اقتصاد کشور بپردازیم. همچنین برخی موانع توسعه فرهنگ بیمه های عمر در ایران را به شکل مطلوب و شایسته، بررسی خواهیم کرد.

معرفی صنعت بیمه در ایران

صنعت بیمه از قدمت بسیار طولانى برخوردار است. این صنعت دیرین، حدود 74 سال سابقه دارد و در سال 1350، بیمه مرکزی از دل بیمه های مختلف در ایران بیرون آمد. بیمه توانایى پوشش ریسک را براى سرمایه گذاران و آحاد اجتماعى جامعه دارد. اما چگونگى و ایجاد بستر لازم براى جارى کردن بیمه و نحوه برخورد فعالان اقتصادى با این صنعت نیز حائز اهمیت است.

با توجه به نقشى که اقتصاد دولتى در ایران دارد، این امر باعث شده است که منبع نامتناهى بودجه دولتى عاملى براى کاهش ریسک در واحدهاى مختلف اقتصادى باشد. از آنجا که قسمت اعظمى از اقتصاد ما اقتصاد دولتى است، به تبع آن خیلى از بخشهاى خصوصى جامعه سعى میکنند براى کاهش ریسک خود، خود را به اقتصاد دولتى وصل کنند. تا مجهز به بیمه شوند.به نظر می رسد بخش عمده اى از کمرنگ بودن بیمه در اقتصاد ایران 1/9 درصد، مربوط به اقتصاد دولتى میشود.

بیمه های عمر و زندگی در ایران

معضل دوم این صنعت، بحث بیمه هاى عمر و زندگى است. در ایران این بیمه ها حدود 5/6 درصد از سطح بیمه ها را به خود اختصاص داده است. اما در دنیا این نسبت، حدود 58 درصد است. یعنى اساساً این صنعت از یک طرف، مردم و اشخاص را پوشش میدهد از طرف دیگر واحد اقتصادی را. بنابراین به صنعت بیمه این اجازه داده شده که بر اثر تحولات اقتصادى چنانچه آینده افراد به خطر افتد یا پیش بینى شود که خطرى آنها را تهدید مىکند، با بیمه کردن افراد، آنها را از آسیبهاى احتمالى محافظت کند.

بیمه عمر و بیمه پس انداز کلیدى ترین بیمه هاى زندگى هستند. این صنعت در ایران میتواند براى این بیمه ها برنامه ریزی های دقیق بسیار داشته باشد. متأسفانه در این ارتباط در حال حاضر بسیار ضعیف هستیم. مثلاً تورم یکى از عوامل بازدارنده در گسترش بیمه است. چرا که از یک سو تورم، هزینه بیمه گرى را بالا میبرد. و از سوى دیگر افزایش نرخ بیمه باعث کم اقبالى آن میشود. بنابراین در عمل، تورم موجب میشود که صنعت بیمه به حاشیه برود.

کارکردهای رشد و توسعه بیمه های عمر در کشور

بیمه عمر با توجه به ویژگیهای خاص آن میتواند در فعال نمودن بازار سرمایه نقش اساسی ایفاء نماید. ذخائر ریاضی تجمیع شده در بیمه های عمر میتوانند باعث فعالیتهای اقتصادی سودآور گردند. از آنجا که معمولاً فاصله زمانی قابل توجهی بین زمان دریافت حق بیمه و زمان پرداخت خسارت وجود دارد، ذخائر ریاضی قابل ملاحظه ای در رابطه با هر قرارداد تشکیل می شود. که شرکت با استفاده بهینه از آنها میتواند بازار سرمایه را فعال نموده و نقش جدی تری در فعالیتهای سرمایه گذاری داشته باشد. این امر به نوبه خود میتواند باعث افزایش اشتغال و رشد اقتصادی گردد.

تأثیر رشد بیمه های عمر در اقتصاد بحدی است که بسیاری از تحقیقات کاربردی به یک رابطه یک به یک بین آن و توسعه و رشد اقتصادی با ضرایب معناداری بالا دست یافته اند. از طرفی دیگر وجود تخفیفهای مالیاتی در سرمایه بیمه عمر در مقابل مالیاتهای نسبتاً بالا بر ارث و میراث میتواند مشوق خوبی برای خانوارها باشد. تا با تخصیص بخشی از درآمد خود به این موضوع، سرمایه قابل توجهی برای خانواده خود باقی بگذارند.

بیمه های عمر آرامش اجتماعی را برای جامعه و امنیت اقتصادی و رونق بازارهای مالی را برای اقتصاد یک کشور به همراه دارند. در سطح جامعه، بیمه گذار در مقابل پرداخت مبلغی به عنوان حق بیمه، دریافت مبلغی که سرمایه بیمه میباشد را در آینده تضمین میکند. شرکتهای بیمه با در دست داشتن منبع قابل توجهی از اندوخته ریاضی خود میتوانند در بخشهای مختلفی که به پویایی اقتصاد منجر میشود، سرمایه گذاری کنند. این بخش ها شامل پروژه های عمرانی و بازارهای مالی هستند.

جایگاه بیمه های عمر و پس انداز در صنعت بیمه

در میان انواع مختلف بیمه، بیمه اشخاص و به خصوص بیمه عمر و پس انداز، از جایگاه ویژه ای در جهان برخوردار است. زیرا این نوع بیمه با مزایایی که در قسمت عمر آن نهفته است، یعنی پرداخت سرمایه کامل در زمان فوت عادی و 2 یا سه برابر و یا احیاناً بیشتر در زمان فوت در اثر حادثه و عدم پرداخت حق بیمه در زمان از کارافتادگی و مزایای قسمت پس انداز شامل پرداخت سرمایه کامل در صورت حیات فرد در پایان مدت بیمه، سود مشارکت در منافع و…. میتواند یک پوشش کامل برای هر فرد باشد.

در واقع بیمه عمر علاوه بر اینکه به عنوان یک بیمه عمر، آسایش و آرامش را برای بیمه گذار و بیمه شده فراهم میکند، به عنوان یک گزینه سرمایه گذاری نیز مطرح است. باتوجه به وجود مزایای آشکار بیمه های عمر برای استفاده کنندگان آن و با علم به اینکه این بیمه نامه ها درمقایسه با سایر بیمه نامه ها از موقعیت مناسبی درکشور برخوردار نیستند، باید راهکارهایی جهت بسط و گسترش این بیمه نامه ها در میان اقشار گوناگون جامعه به کار برود. در این بین اعمال تکنیکهای اصولی بازاریابی در ایجاد آگاهی و اطلاع رسانی و در نهایت شکل دهی تمایل به خرید این بیمه نامه امری حیاتی و ضروری است.

لذا سایت «نوینی باش»، هدف و رسالت خود را به طور اختصاصی به گسترش فرهنگ بیمه های عمر و همچنین آموزش روش های نوین فروش و بازاریابی آن منطبق بر نیازهای جامعه امروز ایران قرار داده است. تا از این طریق اهداف آسایش و آرامش خانوارهای ایرانی و کمک به جریان رشد و توسعه اقتصادی کشور را به طور هم زمان دنبال کند.

مزایای بیمه عمر و سرمایه گذاری

وجود تخفیف های مالیاتی در سرمایه بیمه عمر در مقابل مالیاتهای نسبتاً بالا بر ارث و میراث میتواند مشوق خوبی برای خانوارها باشد تا با تخصیص بخشی از درآمد خود به تقاضای بیمه عمر، سرمایه قابل توجهی برای خانواده خود باقی بگذارند. بیمه های عمر آرامش اجتماعی را برای جامعه و امنیت اقتصادی و رونق بازارهای مالی را برای اقتصاد یک کشور به همراه دارند. در سطح جامعه، بیمه گذار در مقابل پرداخت مبلغی به عنوان حق بیمه، دریافت مبلغی که سرمایه بیمه میباشد را در آینده تضمین میکند.

شرکتهای بیمه با در دست داشتن منبع قابل توجهی از اندوخته ریاضی خود میتوانند در بخشهای مختلفی که به پویایی اقتصاد منجر میشود، سرمایه گذاری کنند. این بخشها شامل پروژه های عمرانی و بازارهای مالی هستند. تحقیقات قابل توجهی در کشورهای توسعه یافته برای توسعه بیمه عمر انجام شده است. ولی این مورد در کشورهای کمتر توسعه یافته نظیر ایران بسیار اندک است و این خلاء در این کشورها احساس میشود. این خلاء مایه تاسف است. چراکه نه تنها گسترش بیمه عمر در شکوفایی و رونق این شرکتها نقش دارد، بلکه نقش بسیار مهمی در اقتصاد کشورها بازی  میکند.

موانع توسعه بیمه های عمر در کشور

• ساختارهای سازمانی و مدیریتی:

سازمانهای اداری از جمله شرکتهای بیمه از ارکان متعددی نظیر: نیروی انسانی، قوانین و مقررات، تشکیلات و سازماندهی، روش انجام کار، نظام آموزش و تجهیز نیروی انسانی، نظام مدیریت، نظام پرداخت،  نظام ارزشیابی و  نظام طبقه بندی مشاغل تشکیل شده است که هرکدام از این ارکان اهمیت خاصی دارد.

باتوجه به اینکه نحوه سازماندهی و ساختارهای سازمانی نقش عمده ای در تحقق اهداف خواهد داشت، به عبارت دیگر “ساختار نشان دهنده استراتژی است”،  ساختار سازمانی مربوط به بیمه های عمر در شرکتهای بیمه از دو نظر جهت توسعه بیمه های عمر در کشور کارآیی ندارد:

1-  سازمانی اختصاصی و تخصصی به منظور ارائه بیمه های عمر وجود ندارد و “تامین رضایت مشتریان و توسعه این صنعت در گرو ساختاری مؤثر و مناسب است. در حالی که ساختار این صنعت به نحوی طراحی شده که در قبال مشتریان حساسیت لازم را نداشته است. و با سنتی عمل کردن در چند رشته و محدوده خاص، کمتر به دنبال مشتری مداری بوده است.”

بنابر این ایجاد و راه اندازی شرکتهای بیمه تخصصی عمر یک امر ضروری بنظر میرسد. تا با درک صحیح از شرایط آنها از جمله نحوه بازاریابی و  فروش، نحوه وصول حق بیمه، حسابداری و سرمایه گذاری وجوه حق بیمه و ذخایر ریاضی و نحوه پذیرش ریسک بتواند تعامل بهتری با بیمه شدگان و بیمه گذاران این رشته فراهم سازد.

2- سازماندهی واحدهای فنی و پشتیبانی در شرکتهای بیمه به گونه ای است که به هدف توسعه بیمه های عمر انفرادی کمکی نمیکند. به عنوان نمونه در مدیریتهای مالی و سرمایه گذاری تفاوت چندانی بین حق بیمه های دریافتی بیمه های عمر و سایر رشته ها قائل نیستند.

در حالی که لازم است حسابداری بیمه های عمر و چرخه گردش مالی مربوطه و همچنین سرمایه گذاری از وجوه اندوخته ها جهت ارائه خدمات مطلوب و حفظ حقوق بیمه گذاران بطور جداگانه صورت گیرد.

• عدم اشاعه مطلوب فرهنگ بیمه:

فرهنگ عبارت است از مجموعه ای از ارزشها، عقاید، هنجارها، آداب و رسوم، زبان و میراث فرهنگی و تاریخ یک جامعه که از پیشینیان به ارث رسیده است. منظور از فرهنگ بیمه نیز عبارت است از آشنایی مردم کشور با بیمه و انواع و شناخت آن و استفاده و ایجاد تعاملی پایدار و منطقی بین این صنعت و آحاد مردم کشور و تقویت باور و نگرش مثبت مردم نسبت به صنعت بیمه، نشان دهنده استقبال از پوششها جهت مقابله با خطرات احتمالی و پیش رو، خدمات بیمه ای و شرکتهای بیمه.

اما ضریب نفوذ بیمه، تعداد بیمه نامه های اختیاری خریداری شده، حجم حق بیمه های دریافتی و نحوه تعامل مردم با شرکتهای بیمه، نشان دهنده نهادینه نشدن فرهنگ بیمه عمر بین مردم است.

• نحوه سرمایه گذاری ذخایر ریاضی بیمه های عمر:

ذخایر و اندوخته های ریاضی بیمه های عمر، امانت های بیمه گذاران نزد شرکتهای بیمه هستند. آنچه قابل تأمل است، این است که این ذخایر، به هر دلیل بطور مؤثری سرمایه گذاری نشده است. به نحوی که در سالهای اخیر برآیند سود سرمایه گذاری از محل ذخایر ریاضی، از سود بلند مدت بانکها و بعضاً بهره فنی لحاظ شده در محاسبات حق بیمه نیز کمتر بوده است.

• وجود تورم اقتصادی در کشور:

تورم و فراز و نشیبهای اقتصادی در کشور، یکی از بزرگترین موانعی است که توسعه بیمه های عمر را به مخاطره می اندازد. و مردم را در هنگام خرید بیمه نامه عمر به تردید جدی وا میدارد. البته راهکارهای متعددی همچون جانشین کردن طلا یا ارز خارجی و … به جای مبلغ سرمایه نیز در این باره از طرف صاحب نظران ارائه شده است که همه موارد به جز پرداخت سود مشارکت در منافع به بیمه شدگان بیمه های عمر بدلیل قوانین و شرایط اقتصادی کشور استفاده از آن اجرایی به نظر نمیرسد.

• پایین بودن قدرت اقتصادی مردم کشور:

بررسیهای انجام شده حاکی از آن است که قدرت اقتصادی عامه مردم هر کشور و توسعه بیمه های عمر ارتباط دو جانبه دارند. بدین مفهوم که هر چقدر درآمد سرانه مردم بیشتر باشد، اقبال عمومی به بیمه عمر نیز بیشتر است. از سوی دیگر هر قدر ضریب نفوذ بیمه در یک کشور بیشتر باشد، نشانگر وضعیت مناسب اقتصادی عامه مردم است. بنابراین فقر و پایین بودن درآمد سرانه در رابطه با بیمه های عمر، یک مانع عمده است. البته راهکار ارتقاء سطح درآمدها خارج از صنعت بیمه و قابل مدیریت این صنعت نیست. اما صنعت بیمه نیز تاکنون نسبت به ارائه طرحهای بیمه عمر جهت اقشار کم درآمد (بیمه های خرد) اقدام مؤثری به عمل نیاورده است.

موانع بسیار دیگری نیز در مسیر رشد و توسعه فرهنگ بیمه های عمر در کشور وجود دارد که در این مقال نمی گنجد. و در مطالب آتی بیشتر به تفصیل آنها خواهیم پرداخت.

«نوینی باش»، پیشگام در ارائه کلیه خدمات بیمه ای

سایت «نوینی باش»، نماینده رسمی ارائه خدمات بیمه ای بیمه نوین است. این سایت با در اختیار داشتن مجموعه ای از مجرب ترین کارشناسان، تمامی خدمات بیمه ای را به مشتریان ارائه می کند.

با «نوینی باش» می توانید بهترین خدمات بیمه ای را در کوتاه ترین زمان ممکن دریافت کنید. همچنین «نوینی باش»، نماینده رسمی شرکت بیمه نوین، آماده ارائه کلیه خدمات بیمه ای به صورت آنلاین و مشاوره رایگان به شما خواهد بود.

«نوینی باش»، تضمین کننده آرامش و امنیت شما و سرمایه های شماست.